چهارشنبه , ۶ اردیبهشت , ۱۳۹۶

تاریخچه پیدایش جشن نوروز

تاریخچه پیدایش جشن نوروز

در ادبیات فارسی جشن نوروز را به نخستین پادشاهان نسبت می دهند

 

پیدایش جشن نوروز
در ادبیات فارسی جشن نوروز را مانند بسیاری از آیین های دیگر، رسم ها، فرهنگ ها و تمدن ها به نخستین پادشاهان نسبت می دهند. شاعران و نویسندگان قرن چهارم و پنجم هجری، چون فردوسی، منوچهری، عنصری، بیرونی، طبری، مسعودی، ابن مسکویه، گردیزی و بسیاری دیگر که منبع تاریخی – اسطوره ای آنان بی گمان ادبیات پیش از اسلام بوده، نوروز و برگزاری جشن نوروز را از زمان پادشاهی جمشید می دانند، که تنها به چند نمونه و مورد اشاره می شود:

از آن بر شده   فره بخـت اوی                   جهان انجمن شد بر تخت اوی
مر آن روز را روز نو خواندند                     به جمشیـد بر گـوهر افشاندند
بر آسوده از رنج تن، دل ز کین                       سرسال نو هرمـز فرودین
بر آن تخت بنشست فیروز روز                    به نوروز نو شاه گیتی فروز
می و رود و رامشگران خواستند                بزرگان به شادی بیاراستنـد

 

محمد بن جریر طبری نوروز را سر آغاز دادگری جمشید دانسته است:

« جمشید علما را فرمود که آن روز که من بنشستم به مظالم، شما نزد من باشید تا هر چه در او داد و عدل باشد بنمایید، تا من آن کنم و آن روز که به مظالم [مجلسی که به شکایت مردم در باب ظلمهایی که بدانان شده، رسیدگی می شده] نشست، روز هرمز بود از ماه فروردین؛ پس آن روز رسم کردند.»

 

ابوریحان بیرونی، پرواز کردن جمشید را آغاز جشن نوروز می داند:

«چون جمشید برای خود گردونه بساخت؛ در این روز بر آن سوار شد و جن و شیاطین او را در هوا حمل کردند و به یک روز از کوه دماوند به بابل آمد و مردم برای دیدن این امر به شگفت شدند پس این روز را عید گرفته و برای یادبود آن روز تاب می نشینند و تاب می خورند.»

 

گردیزی درباره پیدایش جشن نوروز نوشته:

« جمشید جشن نوروز را به شکرانه این که خداوند گرما و سرما و بیماری و مرگ را از مردمان گرفت و سیصد سال بر این جمله بود، برگزار کرد » و هم در این روز بود که جمشید بر گوساله ای نشست و به سوی جنوب رفت، به حرب دیوان و سیاهان، و با ایشان حرب کرد و همه را مقهور ساخت.

 

تاریخچه پیدایش جشن نوروز

ابوریحان بیرونی، پرواز کردن جمشید را آغاز جشن نوروز می داند

 

و سرانجام خیام درباره پیدایش جشن نوروز می نویسد که:

« جمشید به مناسبت باز آمدن خورشید به برج حمل [هر یک از دوازده حصه ی منطقهالبروج، که اسامی آنها از این قرار است: ۱- حمل ۲- ثور ۳- جوزا ۴- سرطان ۵- اسد ۶- سنبله ۷- میزان ۸- عقرب ۹- قوس ۱۰- جدی ۱۱- دلو ۱۲- حوت ] قدما برای هر یک از برجهای دوازده گانه ی فلکی (منطقه البروج) قوه ی فاعله و منفعله قائل بودند ، یعنی آنها را گرم و سرد یا خشک و تر می پنداشتند، به همین جهت دوازده برج را به چهار دسته ، آبی،  آتشی، بادی و خاکی تقسیم کرده بودند، که هر سه برج، به یکی از این تقسیمات تعلق دارد.

 

برجهای آبی: برجهایی که دارای مزاجی سرد و ترند: سرطان، عقرب و حوت. برجهای آتشی: برجهایی که دارای مزاجی گرم و خشک اند: حمل، اسد و قوس. برجهای بادی: برجهایی که دارای مزاجی گرم و ترند: جوزا، میزان و دلو. برجهای خاکی: برجهایی که دارای مزاجی سرد و خشک اند: ثور، سنبله وجدی.]، نوروز را جشن گرفت: سبب نهادن نوروز آن بوده است که آفتاب را دو دور بوده، یکی آنکه هر سیصد و شصت و پنج شبانه روز به اول دقیقه حمل باز آمد و به همان روز که رفته بود بدین دقیقه نتواند باز آمدن، چه هر سال از مدت همی کم شود؛ و چون جمشید، آن روز دریافت (آن را) نوروز نام نهاد و جشن و آیین آورد و پس از آن پادشاهان و دیگر مردمان بدو اقتدا کردند.»

 

در خور یادآوری است که جشن نوروز پیش از جمشید نیز برگزار می شده و ابوریحان نیز، با آنکه جشن را به جمشید منسوب می کند، یادآور می شود که  آن روز را که روز تازه ای بود جمشید عید گرفت ؛ اگر چه پیش از آن هم نوروز، بزرگ و معظم بود.

 

گذشته از ایران، در آسیای صغیر و یونان، برگزاری جشن ها و آیین هایی را در آغاز بهار سراغ داریم. در منطقه لیدی بر اساس اسطوره های کهن، به افتخار سی بل، الهه ی باروری و معروف به مادر خدایان، و الهه ی آتیس جشنی در هنگام رسیدن خورشید به برج حمل و هنگام اعتدال بهاری، برگزار می شد. مورخان از برگزاری آن در زمان اگوست شاه در تمامی سرزمین های یونان و لیدی و آناتولی خبر می دهند. به ویژه از جشن و شادی بزرگ در سه روز ۲۵ تا ۲۸ مارچ (۴ تا ۷ فروردین).

 

صدرالدین عینی درباره برگزاری جشن نوروز در تاجیکستان و بخارا (ازبکستان) می نویسد:

«… به سبب اول بهار، در وقت به حرکت در آمدن تمام رستنی ها، راست آمدن این عید، طبیعت انسان هم به حرکت می آید. از این جاست که تاجیکان می گویند: حمل، همه چیز در عمل. در حقیقت این عید به حرکت آمدن کشت های غله، دانه و سرشدن (آغاز) کشت و کار و دیگر محصولات زمینی است که انسان را سیر کرده و سبب بقای حیات او می شود.

 

وی در جای دیگر می گوید: در بخارا «نوروز» را که عید ملی عموم فارسی زبانان بوده، بسیار حرمت می کردند. حتی ملای های دینی این عید را که پیش از اسلام، عادت ملی بوده بعد از مسلمان شدن هم را ترک نکردند  حتی رنگ دینی اسلامی داده و از وی فایده می بردند. ولی برگزاری شکوهمند و همگانی این جشن در دستگاه های حکومتی و سازمان های دولتی و غیر دولتی و در بین همه قشرها و گروه های اجتماعی، بی گمان، از ویژگی های ایران زمین است که با وجود جنگ و ستیزها، شکست ها و دگرگونی های سیاسی، اجتماعی، اعتقادی علمی و فنی، از روزگاران کهن پا برجا مانده و افزون بر آن به جامعه ها و فرهنگ های دیگر نیز راه یافته است؛ در مقام مقایسه، امروز جامعه و کشوری را با جشن و آیین چندین روزه ای که چنین همگانی و مورد احترام و باور خاص و عام، فقیر و غنی، کوچک و بزرگ و بالاخره شهری و روستایی و عشایری باشد، سراغ نداریم.

 

تاریخچه پیدایش جشن نوروز

محمد بن جریر طبری نوروز را سر آغاز دادگری جمشید دانسته است

 

آغاز سال نو
مردم شناسان را عقیده بر این است که محاسبه آغاز سال، در میان قوم ها و گروه های کهن، از دوران کشاورزی، همراه با مرحله ای از کشت یا برداشت بوده و بدین جهت است که آغاز سال نو در بیشتر کشورها و آیین ها در نخستین روزهای پائیز، زمستان و یا بهار می باشد.

 

نخستین محاسبه ی فصل ها، بی گمان در همه جوامع، با گردش ماه که تغییر آن محسوس تر و عینی تربود، صورت گرفت؛ اما به علت نارسایی ها و ناهماهنگی هایی که تقویم قمری، با تقویم دهقانی داشت، محاسبه و تنظیم تقویم بر اساس گردش خورشید انجام شد.

 

سال در نزد ایرانیان همواره دارای فصل نبود، زمانی شامل دو فصل: زمستان ده ماهه و تابستان دو ماهه؛ زمانی دیگر تابستان هفت ماه (از فروردین تا آبان) و زمستان پنج ماه (از آبان تا فروردین) بود و سرانجام از زمانی نسبتاً کهن به چهار فصل سه ماهه تقسیم شد. گذشته از ایران: «سال و ماه سغدی ها، خوارزمی ها، سیستانی ها در شرق و کاپادوکی ها و ارمنی ها در مغرب ایران، بدون کم وزیاد همان سال و ماه ایرانی است.»
آغاز سال ایرانیان، هر چند زمانی دستخوش تغییر گردید ولی حمزه اصفهانی در کتاب «سنی ملوک الارض و الانبیاء» و ابوریحان بیرونی در «آثار الباقیه» می گویند که آغاز سال ایرانی، از زمان خلقت انسان (یعنی ابتدای هزاره هفتم از تاریخ عالم) روز هرمز از ماه فروردین بوده یعنی  وقتی که آفتاب در نصف النهار، در نقطه اعتدال ربیعی و طالع سرطان قرار می گرفت.

منبع : تبیان 



این مطلب مفید بود ؟
1 از 52 از 53 از 54 از 55 از 5
Loading...

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید:



نظر یا پرسش خود را بیان کنید

  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با مطلب و مجله، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «تصویر زندگی» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

نام(لازم)

ایمیل(لازم)

در این رابطه بیشتر بخوانید
مطالب قبلی این بخش
  • صورت,بادزن,خنک,کند,گرمتان,احساس,سرما,واقع,دمای,خون,کم,زیادشدن,چنین,هایی,پدید,آورد بدن,انسان,محیط,پیوسته,دمایی,برابر,درجه,سانتی,گراد,تولید,البته,سخن,بدان,معنا بادزن چگونه ما را خنک می کند؟

    بادزن چگونه ما را خنک می کند؟ هنگامی که گرمتان می‌شود و یا احساس سرما می‌کنید، در واقع این دمای خون است که بر اثر کم یا زیادشدن، در شما چنین احساس‌هایی پدید می‌آورد. بدن …

  • خواندن برگه آزمایش و تفسیر نتایج آزمایش

        روش خواندن برگه آزمایش و تفسیر نتایج آزمایش   خیلی از افراد پس از انجام آزمایش های پزشکی و دریافت برگه نتایج آرمایش، علاقه‌مندند پیش از بازگشت نزد پزشکشان برای مطلع شدن از معنا …

  • پرافتخارترین مردان ورزشکار ایرانی

    ۲۴ مرد پرافتخار ورزش ایران را بشناسید معرفی ۲۴ نفر از پرافتخارترین مردان ورزشکار ایرانی ایران ورزشکاران و قهرمانان بزرگ و دلاوری داشته که در ادوار گذشته برایمان اعتبار و افتخار کسب کرده اند. پرافتخارترین …

  • اطلاعات عمومی و دانستنی های جالب

      اطلاعات عمومی و دانستنی های جالب   در این سری مطالب به نکات و دانستنی های جالب، اصطلاحات و برخی از باورهای غلطی که بین مردم رایج است پرداخته و سعی در اصلاح آنها …

  • انواع مارچوبه (Asparagus)

    بنابر برخی روایات مارچوبه بومی ایران باستان (حد فاصل فرات و نیل) به شمار می‌رود و نام آن نیز (اسپاراگوس) است که به شکل نیزه‌ مانند آن اشاره دارد .   مارچوبه (Asparagus) مارچوبه دارای …

  • آشنایی با روبان‌های رنگی نماد بیماری ها

     آیا میدانید روبان‌های رنگی هر کدام نماد چه بیماری هستند روبان‌های رنگی نماد بیماری ها را تحت عنوان روبان های هشداردهنده یا یادآوری‌کننده می نامند، زیرا ما با دیدن آنها یاد یک بیماری خاص می …

  • راهنمای انتخاب رشته کنکور سراسری راهنمای انتخاب رشته کنکور سراسری

    راهنمای انتخاب رشته ، انتخاب آینده انتخاب رشته, بهترین راهنمایی های انتخاب رشته, سهمیه بندی در انتخاب رشته, اطلاعات مورد نیاز موقع انتخاب رشته, روش های انتخاب رشته, نحوه انتخاب رشته تحصیلی, نحوه انتخاب رشته, …

  • مشهورترین هنرمندان ایرانی هالیوود

      با چهره های ایرانی هالیوود آشنا شوید   هنرمندان ایرانی زیادی در عرصه جهانی فعالیت می کنند اما در این مطلب ۲۹ چهره ایرانی هالیوود را انتخاب کرده ایم که آشنایی با آنها خالی …

  • کشف علت تغییر رنگ آفتاب پرست ها

    آفتاب پرست ها چگونه تغییر رنگ می دهند؟ + عکس حدود ۱۸۰ نوع مختلف آفتاب پرست وجود دارد که در اندازه، رنگ و ظاهر متفاوت هستند و برخی از آنها به عنوان یک حیوان خانگی …

  • کودک,زنانه,اتفاق,جذاب,صورت,درمان,بازی,جدید,حوادث,سلامتی,بهترین,بزرگ,بهتر,تولد,نوزاد,نوزادان,خواب,لبخند,زنند,هفته,مادران,احساس,نوزادشان,زند,واقعیت,تلاش,کار,متقارنی,گوشه,لب چرا نوزاد در خواب لبخند می زند؟

    چرا نوزاد در خواب لبخند می زند؟   از همان هفته اول تولد، بیشتر مادران احساس می‌کنند نوزاد شان لبخند می‌زند، اما واقعیت این است که او تلاش می‌کند تا این کار را انجام دهد. …

  • رفع مات شدگی و خش چراغ ماشین

    آموزش رفع خش و مات شدگی چراغ ماشین   پس از گذشت چند سال از خرید خودرو با مشکل مات شدن چراغ های جلو و یا خش افتادن آن ها رو به رو می شویم. …

  • دانستنی هایی درباره حیات خورشید

    خورشید ما، حالا به نیمه‌ی راه خود رسیده است. این ستاره‌ی ۴٫۶ میلیارد ساله که حیات همه ی سیارات به آن وابسته است تنها ۵ میلیارد سال دیگر زنده خواهد ماند. اما بعد از این …

  • انواع خاک , مواد تشکیل دهنده خاک انواع خاک و مواد تشکیل دهنده آنها

    آشنایی با انواع خاک و چند نمونه خاک ایران انواع خاک , طبقه بندی انوع خاک, خاک چیست, انواع خاک رس, انواع خاک قرمز, ویژگی انواع خاک, انواع خاک و خواص آن, راه های تشکیلخاک چیست, …

  • خطرناک‌ترین حیوانات دنیا ۱

    بدون شک تمامی مخلوقات خود زیبا و مفید هستند و این قاعده شامل حال حیوانات نیز می شود. اما هر حیوانی ویژگی خاص خودش را دارد و بعضی مواقع هنگامی که قلمرو او به خطر …