پنج شنبه , ۳ فروردین , ۱۳۹۶

تاریخچه پیدایش جشن نوروز

تاریخچه پیدایش جشن نوروز

در ادبیات فارسی جشن نوروز را به نخستین پادشاهان نسبت می دهند

 

پیدایش جشن نوروز
در ادبیات فارسی جشن نوروز را مانند بسیاری از آیین های دیگر، رسم ها، فرهنگ ها و تمدن ها به نخستین پادشاهان نسبت می دهند. شاعران و نویسندگان قرن چهارم و پنجم هجری، چون فردوسی، منوچهری، عنصری، بیرونی، طبری، مسعودی، ابن مسکویه، گردیزی و بسیاری دیگر که منبع تاریخی – اسطوره ای آنان بی گمان ادبیات پیش از اسلام بوده، نوروز و برگزاری جشن نوروز را از زمان پادشاهی جمشید می دانند، که تنها به چند نمونه و مورد اشاره می شود:

از آن بر شده   فره بخـت اوی                   جهان انجمن شد بر تخت اوی
مر آن روز را روز نو خواندند                     به جمشیـد بر گـوهر افشاندند
بر آسوده از رنج تن، دل ز کین                       سرسال نو هرمـز فرودین
بر آن تخت بنشست فیروز روز                    به نوروز نو شاه گیتی فروز
می و رود و رامشگران خواستند                بزرگان به شادی بیاراستنـد

 

محمد بن جریر طبری نوروز را سر آغاز دادگری جمشید دانسته است:

« جمشید علما را فرمود که آن روز که من بنشستم به مظالم، شما نزد من باشید تا هر چه در او داد و عدل باشد بنمایید، تا من آن کنم و آن روز که به مظالم [مجلسی که به شکایت مردم در باب ظلمهایی که بدانان شده، رسیدگی می شده] نشست، روز هرمز بود از ماه فروردین؛ پس آن روز رسم کردند.»

 

ابوریحان بیرونی، پرواز کردن جمشید را آغاز جشن نوروز می داند:

«چون جمشید برای خود گردونه بساخت؛ در این روز بر آن سوار شد و جن و شیاطین او را در هوا حمل کردند و به یک روز از کوه دماوند به بابل آمد و مردم برای دیدن این امر به شگفت شدند پس این روز را عید گرفته و برای یادبود آن روز تاب می نشینند و تاب می خورند.»

 

گردیزی درباره پیدایش جشن نوروز نوشته:

« جمشید جشن نوروز را به شکرانه این که خداوند گرما و سرما و بیماری و مرگ را از مردمان گرفت و سیصد سال بر این جمله بود، برگزار کرد » و هم در این روز بود که جمشید بر گوساله ای نشست و به سوی جنوب رفت، به حرب دیوان و سیاهان، و با ایشان حرب کرد و همه را مقهور ساخت.

 

تاریخچه پیدایش جشن نوروز

ابوریحان بیرونی، پرواز کردن جمشید را آغاز جشن نوروز می داند

 

و سرانجام خیام درباره پیدایش جشن نوروز می نویسد که:

« جمشید به مناسبت باز آمدن خورشید به برج حمل [هر یک از دوازده حصه ی منطقهالبروج، که اسامی آنها از این قرار است: ۱- حمل ۲- ثور ۳- جوزا ۴- سرطان ۵- اسد ۶- سنبله ۷- میزان ۸- عقرب ۹- قوس ۱۰- جدی ۱۱- دلو ۱۲- حوت ] قدما برای هر یک از برجهای دوازده گانه ی فلکی (منطقه البروج) قوه ی فاعله و منفعله قائل بودند ، یعنی آنها را گرم و سرد یا خشک و تر می پنداشتند، به همین جهت دوازده برج را به چهار دسته ، آبی،  آتشی، بادی و خاکی تقسیم کرده بودند، که هر سه برج، به یکی از این تقسیمات تعلق دارد.

 

برجهای آبی: برجهایی که دارای مزاجی سرد و ترند: سرطان، عقرب و حوت. برجهای آتشی: برجهایی که دارای مزاجی گرم و خشک اند: حمل، اسد و قوس. برجهای بادی: برجهایی که دارای مزاجی گرم و ترند: جوزا، میزان و دلو. برجهای خاکی: برجهایی که دارای مزاجی سرد و خشک اند: ثور، سنبله وجدی.]، نوروز را جشن گرفت: سبب نهادن نوروز آن بوده است که آفتاب را دو دور بوده، یکی آنکه هر سیصد و شصت و پنج شبانه روز به اول دقیقه حمل باز آمد و به همان روز که رفته بود بدین دقیقه نتواند باز آمدن، چه هر سال از مدت همی کم شود؛ و چون جمشید، آن روز دریافت (آن را) نوروز نام نهاد و جشن و آیین آورد و پس از آن پادشاهان و دیگر مردمان بدو اقتدا کردند.»

 

در خور یادآوری است که جشن نوروز پیش از جمشید نیز برگزار می شده و ابوریحان نیز، با آنکه جشن را به جمشید منسوب می کند، یادآور می شود که  آن روز را که روز تازه ای بود جمشید عید گرفت ؛ اگر چه پیش از آن هم نوروز، بزرگ و معظم بود.

 

گذشته از ایران، در آسیای صغیر و یونان، برگزاری جشن ها و آیین هایی را در آغاز بهار سراغ داریم. در منطقه لیدی بر اساس اسطوره های کهن، به افتخار سی بل، الهه ی باروری و معروف به مادر خدایان، و الهه ی آتیس جشنی در هنگام رسیدن خورشید به برج حمل و هنگام اعتدال بهاری، برگزار می شد. مورخان از برگزاری آن در زمان اگوست شاه در تمامی سرزمین های یونان و لیدی و آناتولی خبر می دهند. به ویژه از جشن و شادی بزرگ در سه روز ۲۵ تا ۲۸ مارچ (۴ تا ۷ فروردین).

 

صدرالدین عینی درباره برگزاری جشن نوروز در تاجیکستان و بخارا (ازبکستان) می نویسد:

«… به سبب اول بهار، در وقت به حرکت در آمدن تمام رستنی ها، راست آمدن این عید، طبیعت انسان هم به حرکت می آید. از این جاست که تاجیکان می گویند: حمل، همه چیز در عمل. در حقیقت این عید به حرکت آمدن کشت های غله، دانه و سرشدن (آغاز) کشت و کار و دیگر محصولات زمینی است که انسان را سیر کرده و سبب بقای حیات او می شود.

 

وی در جای دیگر می گوید: در بخارا «نوروز» را که عید ملی عموم فارسی زبانان بوده، بسیار حرمت می کردند. حتی ملای های دینی این عید را که پیش از اسلام، عادت ملی بوده بعد از مسلمان شدن هم را ترک نکردند  حتی رنگ دینی اسلامی داده و از وی فایده می بردند. ولی برگزاری شکوهمند و همگانی این جشن در دستگاه های حکومتی و سازمان های دولتی و غیر دولتی و در بین همه قشرها و گروه های اجتماعی، بی گمان، از ویژگی های ایران زمین است که با وجود جنگ و ستیزها، شکست ها و دگرگونی های سیاسی، اجتماعی، اعتقادی علمی و فنی، از روزگاران کهن پا برجا مانده و افزون بر آن به جامعه ها و فرهنگ های دیگر نیز راه یافته است؛ در مقام مقایسه، امروز جامعه و کشوری را با جشن و آیین چندین روزه ای که چنین همگانی و مورد احترام و باور خاص و عام، فقیر و غنی، کوچک و بزرگ و بالاخره شهری و روستایی و عشایری باشد، سراغ نداریم.

 

تاریخچه پیدایش جشن نوروز

محمد بن جریر طبری نوروز را سر آغاز دادگری جمشید دانسته است

 

آغاز سال نو
مردم شناسان را عقیده بر این است که محاسبه آغاز سال، در میان قوم ها و گروه های کهن، از دوران کشاورزی، همراه با مرحله ای از کشت یا برداشت بوده و بدین جهت است که آغاز سال نو در بیشتر کشورها و آیین ها در نخستین روزهای پائیز، زمستان و یا بهار می باشد.

 

نخستین محاسبه ی فصل ها، بی گمان در همه جوامع، با گردش ماه که تغییر آن محسوس تر و عینی تربود، صورت گرفت؛ اما به علت نارسایی ها و ناهماهنگی هایی که تقویم قمری، با تقویم دهقانی داشت، محاسبه و تنظیم تقویم بر اساس گردش خورشید انجام شد.

 

سال در نزد ایرانیان همواره دارای فصل نبود، زمانی شامل دو فصل: زمستان ده ماهه و تابستان دو ماهه؛ زمانی دیگر تابستان هفت ماه (از فروردین تا آبان) و زمستان پنج ماه (از آبان تا فروردین) بود و سرانجام از زمانی نسبتاً کهن به چهار فصل سه ماهه تقسیم شد. گذشته از ایران: «سال و ماه سغدی ها، خوارزمی ها، سیستانی ها در شرق و کاپادوکی ها و ارمنی ها در مغرب ایران، بدون کم وزیاد همان سال و ماه ایرانی است.»
آغاز سال ایرانیان، هر چند زمانی دستخوش تغییر گردید ولی حمزه اصفهانی در کتاب «سنی ملوک الارض و الانبیاء» و ابوریحان بیرونی در «آثار الباقیه» می گویند که آغاز سال ایرانی، از زمان خلقت انسان (یعنی ابتدای هزاره هفتم از تاریخ عالم) روز هرمز از ماه فروردین بوده یعنی  وقتی که آفتاب در نصف النهار، در نقطه اعتدال ربیعی و طالع سرطان قرار می گرفت.

منبع : تبیان 



این مطلب مفید بود ؟
1 از 52 از 53 از 54 از 55 از 5
Loading...

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید:




نظر یا پرسش خود را بیان کنید

  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با مطلب و مجله، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «تصویر زندگی» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

نام(لازم)

ایمیل(لازم)

در این رابطه بیشتر بخوانید
  • طرز تهيه شیرینی بادام زمینی طرز تهیه شیرینی بادام زمینی

    طرز تهیه شیرینی بادام زمینی   شیرینی بادام زمینی را می توانید در ظرف دربسته مخصوص و با گذاشتن یک برگ کاغذ مومی در میان طبقات شیرینی، به مدت یک ماه در فریزر نگه دارید.   …

  • آموزش ساخت عروسک حاجی فیروز آموزش ساخت عروسک حاجی فیروز خمیری به صورت تصویری و مرحله به مرحله

    آموزش تصویری ساخت عروسک حاجی فیروز با خمیر  برای ساخت عروسک حاجی فیروز از خمیر ایتالیایی استفاده کنید که طرز تهیه اون را قبلا در آموزش ساخت حاجی فیروز خمیری به شما یاد دادیم. این عروسک …

  • شیرینی نوروزی : پفک گردویی

      کام مهمانان نوروزی را با شیرینی پفک گردویی شیرین کنید مواد لازم: آرد:۳قاشق غذاخوری شکر:۲۵۰گرم وانیل:نصف قاشق چایخوری زرده تخم مرغ:۵عدد بزرگ مغز گردو خرد شده:۲۵۰گرم طرز تهیه: اول از همه نیم ساعت زرده …

  • کاربرد جوش شیرین در خانه تکانی

    در خانه تکانی ها جوش شیرین را فراموش نکنید کاربرد جوش شیرین در نظافت و خانه تکانی   جوش شیرین ترکیب شیمیایی است که علاوه بر استفاده در موارد شیرینی‌پزی مانند عمل کردن به عنوان …

  • آموزش تزیین جام هفت سین نوروز آموزش تزیین جام هفت سین با ژل سه بعدی و تلفیق تکنیکهای دکوپاژ و ویترای

    آموزش تزیین جام هفت سین نوروز ۹۶ – ۲۰۱۷ اگر به دنبال ایده ای جالب برای تزیین جام سفره عقد و سفره هفت سین هستید، در بخش هنرهای دستی مجله تصویر زندگی با آموزش تزیین …

  • تزیین شمع هفت سین با برگ خشک

    نحوه تزیین شمع هفت سین با برگ های پاییزی   شما می توانید با هر برگی که در دسترس دارید این کار را انجام دهید اگر هم با برگ های پاییزی خیلی دوست دارید حتما …

  • شیرینی شکری , نان شکری نائینی , شیرینی آردی نایینی طرز تهیه نان شکری / شیرینی نایینی برای عید

      روش پخت نان شکری یا شیرینی شکری نایینی برای عید نوروز   نان شکری هم از اون شیرینی نائینی های  خوش عطر و خوش طعمه که یه عصرونه مقوی و مناسب برای همه افراده. این …

مطالب قبلی این بخش