چهارشنبه , ۱۷ آذر , ۱۳۹۵
بیشتر ببینید

پرسش:

ما شیعه ها چرا نماز را سه وقت می خوانیم

و اهل سنت پنج وقت, در حالی که در قرآن پنج وقت امر شده, علت نخواندن پنج وقت چیه؟
پاسخ اجمالی

دلایل شیعه برای جایز بودن خواندن نماز در سه وقت آیات و روایات در این زمینه است. هرچند قرآن کریم در موارد متعددی از اصل وجوب نماز بحث کرده وبه جزئیات نپرداخته است؛ ولی در مورد اوقات نماز می فرماید: نماز را از زوال خورشید (هنگام ظهر) تا نهایت تاریکی شب ( نیمه شب‏) برپا دار؛ و همچنین قرآن فجر (نماز صبح) را؛ چرا که قرآن فجر، مشهود (فرشتگان شب و روز) است [i] بنابراین در قرآن کریم سه وقت برای نماز ذکر شده است نه پنج وقت

 

اما روایات در روایتی آمده است که پیامبر اکرم (ص) بین نماز ظهر و عصر جمع کرد. و همینطور بین نماز مغرب و عشاء.از او در این مورد پرسیدند فرمود: اینگونه عمل کردم تا حرج و مشقت بر امتم نباشد

 

امام صادق علیه السلام می‏فرماید: هنگامی که خورشید به حد زوال رسید وقت نماز ظهر وعصر فرا می‏رسد؛ جز آنکه نماز ظهر قبل از نماز عصر انجام می‏گیرد. آنگاه تو آزادی که آن دو را در هر وقتی خواستی بخوانی تا زمانی که خورشید غروب کند. در روایات اهل سنت نیز روایاتی وجود دارد که مطلب بالا را تأیید می کند.



[i] اقتباس از سؤال ۲۰۸۳ (سایت: ۲۱۳۴).

پاسخ تفصیلی

برای پرداختن به این که ما شیعیان چرا در سه وقت نماز می خوانیم، ابتدا لازم است اوقات نماز را بشناسیم.

اوقات نمازهای پنج گانه:

معیار در اوقات نماز، طلوع و غروب خورشید است بر این اساس:

اول وقت نماز صبح، زمانی است که شب به پایان رسیده و سفیدیی که در طرف مشرق در آسمان رو به بالا حرکت می کند کم کم پهن و گسترده شود و آخر وقت نماز صبح موقعی است که آفتاب بیرون می آید. [۱] در این زمان وقت نماز صبح به پایان رسیده و نماز صبح قضاء می شود. [۱]

در مورد نمازهاى ظهر و عصر و نمازهاى مغرب و عشا این است که هر یک از نمازهاى ظهر و عصر و نمازهاى مغرب و عشا، یک وقت خاص دارند و یک وقت مشترک:

وقت خاص نماز ظهر، از آغاز ظهر شرعى ( وقت زوال ) است تا مقدار زمانى که چهار رکعت نماز خوانده مى شود، در این مدت محدود تنها نماز ظهر را مى توان بجاآورد.

وقت خاص نماز عصر، زمانى است که از آن لحظه تا وقت غروب، تنها به اندازه مدت خواندن نماز عصر فرصت باشد.

وقـت مشترک بین دو نماز ظهر و عصر، از انتهاى وقت خاص نماز ظهر،تا ابتداى وقت خاص نماز عصر است. در تمام این وقت مشترک مى توانیم نماز ظهر و عصر را با هم و بدون فاصله بخوانیم.

وقـت خـاص نـماز مغرب، از آغاز مغرب شرعى است تا مقدار زمانى که سه رکعت نمازخوانده شود و در این مدت محدود، تنها نماز مغرب را مى توان ادا نمود .

وقـت خاص نماز عشا، زمانى است که از آن لحظه تا نیمه شب شرعى، تنها به اندازه خواندن نماز عشا فرصت باشد. در این مدت کوتاه، تنها نماز عشا را مى توانیم بجا آوریم .

وقـت مشترک بین دو نماز مغرب و عشا، از انتهاى وقت خاص نماز مغرب تا ابتداى وقت خاص نماز عشا ادامه دارد. در طول این مدت مشترک، مى توانیم نماز مغرب و عشا را با هم و بدون فاصله بـخـوانـیم.

ولى اهل تسنن معتقدند: از اول ظهر شرعى ( وقت زوال )تا آنگاه که سایه هر چیز بـه انـدازه خـود آن چـیـز گـردد به نماز ظهر اختصاص دارد و نباید نماز عصر , در این مدت خوانده شود و از آن پس تا موقع مغرب به نماز عصر اختصاص دارد و نمى توان نماز ظهر را در آن وقت بجا آورداز اول غروب تا هنگام زوال شفق ازمغرب، به نماز مغرب اختصاص دارد و نباید نماز عشا در این مدت خوانده شود و از هـنـگـام زوال شـفق از مغرب تا نیمه شب شرعى،به نماز عشا اختصاص دارد ونمى توان نماز مغرب را در آن وقت بجا آورد .

نتیجه این که: بنابر نظریه شیعه، پس از فرا رسیدن ظهر شرعى، مى توانیم نمازظهر را بخوانیم و بـلافـاصـله به خواندن نماز عصر بپردازیم، یا نماز ظهر را تانزدیک اول وقت خاص نماز عصر، به تـاخیر اندازیم بگونه اى که نماز ظهر را پیش ازفرا رسیدن وقت خاص نماز عصر به پایان رسانیم و سـپـس نـماز عصر را بخوانیم و بدین سان، بین نماز ظهر و عصر، جمع نماییم، گرچه مستحب است نماز ظهر را پس اززوال و نماز عصر را هنگامى که سایه هر چیز به اندازه خود آن گردد، بجا آوریم. هـم چنین مى توانیم به هنگام فرارسیدن مغرب شرعى،نماز مغرب را ادا نماییم وبلافاصله پس از آن، به خواندن نماز عشا بپردازیم و یا نماز مغرب را تا نزدیک وقت خاص نماز عشا به تاخیر اندازیم بـطـورى کـه نـماز مغرب را پیش از فرا رسیدن وقت خاص نماز عشا، به پایان رسانیم و سپس به خواندن نماز عشا مبادرت ورزیم و بدین سان، بین نماز مغرب و عشا جمع کنیم، گرچه مستحب است نماز مغرب را پس از مغرب شرعى و نماز عشا را بعد از زوال شفق از جانب مغرب بجا آوریم. ایـن بود نظریه شیعه،لیکن اهل سنت، جمع بین دو نماز ظهر و عصر و یا دو نمازمغرب و عشا به این نحو را بطور مطلق در همه جا و همه وقت، جایز نمى دانند. بنابراین،محل بحث، عبارت است از جمع میان دو نماز در همه زمان ها و مکان ها، بطورى که هر دو نماز , در وقت یکى از آنها ادا شود.

نقطه اشتراک و افتراق:

الف- جمع بین دو نماز مزدلفه وعرفه [۱] : همه فقها جمع بین این دو نماز را افضل می دانند چه شیعه و چه سنی.

ب- جمع بین دو نماز در سفر: بیشتر فقهاء اهل سنت (جز ابو حنیفه و حسن و نخعی) قائل به جواز جمع بین دو نماز در سفر هستند. [۱] .

ج- جمع بین دو نماز در غیر سفر به خاطر عذر: که مشهور جواز جمع بین مغرب و عشاء را قائل هستند فقط ابوحنیفه جمع را مطلقا جایز ندانسته است مگر در حج در عرفه و مزدلفه.

د- جمع بین دو نماز اختیاراً: علماء امامیه اتفاق نظر دارند که این مسئله جایز است اگر چه جدا خواندن بهتر است خوب در این چهار مسئله در سه مسئله نظر شیعه با اهل سنت موافق است (جز ابوحنیفه که با نظر بقیه فقها در دو مسئله مخالف بود) و در مسئله چهارم اختلاف نظر دارد و جمع را واجب نمی داند.

اما این که این کار ما حجیّت شرعی دارد یا نه، سوالی است که آیات و روایات به آن پاسخ می دهند.

دلائل جواز نماز در اوقات سه گانه:

الف- قرآن:

هرچند قرآن کریم در موارد متعددی [۲] از اصل وجوب نماز بحث کرده وبه جزئیات نپداخته ولی در مورد اوقات نماز می فرماید: نماز را از زوال خورشید (هنگام ظهر) تا نهایت تاریکی شب ( نیمه شب‏) برپا دار؛ و همچنین قرآن فجر (نماز صبح) را؛ چرا که قرآن فجر، مشهود (فرشتگان شب و روز) است. [۳]  بنابراین در قرآن کریم سه وقت برای نماز ذکر شده است نه پنج وقت [۴]

ب- سنت:

۱- در روایتی آمده است که پیامبر اکرم (ص) بین نماز ظهر و عصر جمع کرد. و همینطور بین نماز مغرب و عشاء.از او در این مورد پرسیدند فرمود: اینگونه عمل کردم تا حرج و مشقت بر امتم نباشد [۵] .

۲- همچنین نقل شده است که پیامبر جمع بین ظهر و عصر و مغرب و عشاء کرد. در حالی که نه خوف و نه سفری در کار بود. [۶]

۳- امام صادق علیه السلام می‏فرماید: هنگامی که خورشید به حد زوال رسید وقت نماز ظهر وعصر فرا می‏رسد؛ جز آنکه نماز ظهر قبل از نماز عصر انجام می‏گیرد. آنگاه تو آزادی که آن دو را در هر وقتی خواستی بخوانی تا زمانی که خورشید غروب کند. [۷]

۴- امام باقر علیه السلام می‏فرماید: آنگاه که خورشید از وسط آسمان رد شد وقت انجام دادن نماز ظهر و عصر فرا می‏رسد و آنگاه که خورشید غروب کرد هنگام انجام نماز مغرب و عشاء خواهد بود. [۸]

۵- مـسـلم روایت مى کند پـیـامـبر گرامى جمع بین نمازها را در مسافرت خود در غزوه تبوک انجام داد وبین نماز ظهر و عصر و نماز مغرب و عشا جمع نمود . سـعـید بن جبیر مى گوید: از ابن عباس سبب آن را پرسیدم ؟ گفت : پیامبر مى خواست که امت خود را در رنج و سختى نیندازد. [۹]

و البته روایات فراوانی از پیامبر اکرم (ص) و علمای اهل سنت در جواز جمع بین دو نماز حتی در غیر سفر و خطر وارد شده است. [۱۰]

جمع بندی بحث: مسلما خواندن نماز در پنج نوبت افضل است، ولی برخلاف دیدگاه اهل سنت این مسأله واجب نیست. سبب اختلاف در اوقات نمازها، اختلاف در طریق اخذ احکام است؛ زیرا مطابق روایاتی که از ائمه اهل‏بیت(ع) رسیده، و همچنین بر طبق اطلاق آیه شریفه «اَقم الصلاه لدلوک الشمس الی غسق اللیل» وقت نماز ظهر و عصر از اول ظهر شرعی تا غروب آفتاب است و در تمام این وقت خواندن نماز ظهر و عصر پشت سر هم یا با فاصله جایز است. ولی برای هر یک از ظهر و عصر یک وقت فضیلت است که خواندن نماز در اوقات فضیلت خودشان مستحب است. وقت فضیلت نماز ظهر از اوّل ظهر است تا وقتی که سایه شاخص بعد از ظهر به اندازه «دو هفتم» خودش اضافه شود و فضیلت عصر هنگامی است که سایه شاخص به اندازه خودش اضافه شود و اگر کسی در اول ظهر نافله ظهر و نماز ظهر را بخواند بهتر است بلافاصله نماز عصر و نافله آن را بخواند.طبق روایات رسول خدا و اهل بیت(ع) مستحب است نمازهای یومیه در پنج وعده خوانده شود ولی با هم خواندن هم جایز است. اختلاف شیعیان با اهل تسنن بر سر جواز این مسأله است؛ یعنی، آنها می گویند ظهر و عصر و مغرب و عشا جایز نیست با هم خوانده شود ولی شیعیان می گویند جایز است، گرچه مستحب در جدا خواندن است.



[۱] اقتباس از سؤال ۵۳۲ (سایت: ۵۸۰).

[۲] قرآن کریم در ۸۲ آیه از مسئله نماز یاد می کند، مثل آیات ۳، ۴۳، ۴۵، ۸۳ بقره و بقره، ۱۱۰، ۱۲۵، ۱۵۳، ۱۷۷، ۲۳۸، ۲۷۷ و سوره های دیگر قرآن.

[۳] أَقِمِ الصلَوهَ لِدُلُوکِ الشمْسِ إِلی غَسقِ الَّیْلِ وَ قُرْءَانَ الْفَجْرِ  إِنَّ قُرْءَانَ الْفَجْرِ کانَ مَشهُوداً؛ سوره الاسراء آیه ۷۸ ، اقتباس از سؤال ۲۰۸۳ (سایت: ۲۱۳۴).

[۴] .نک، القرطبی، محمد بن رشد، بدایه المجتهد، ج ۱، ص ۱۷۰، تحت عنوان الفعل الثانی فی الجمع و ص ۱۷۳-۱۷۴، همان ج ۲، ص ۳۷۴ ، دار المعرفه ، بیروت ۱۴۰۳ ه ق؛ صحیح مسلم، ج ۴ ،ص ۳۹ –۴۲، باب حجه النبی (ص)، دار الاحیاء التراث العربی، بیروت؛ الشوکانی، محمد بن علی بن محمد، نیل الاوطار، ج ۳، ص ۲۱۳، دار الکتب العلمیه، بیروت. تفسیر کبیر، ج ۲۱، ص ۲۷٫

[۵] «جمع النبی‏صلی الله علیه و آله و سلم بین الظهر و العصر وبین المغرب و العشاء فقیل له فی ذلک فقال صنعت هذا لئلا تحرج أمتی» شرح زرقانی بر موطأ مالک، ج ۱ ، باب جمع بین دو نماز در حضر و سفر، ص ۲۹۴٫

[۶] النووی، ابوزکریا، شرح صحیح مسلم النووی، ج ۵، ص ۲۱۳-۲۱۸، باب الجمع بین الصلوتین فی الحضر، دار القلم، بیروت، ۱۴۰۷ ه ق.

[۷] «إذا زالت الشمس فقد دخل وقت الظهر و العصر جمیعا إلا ان هذه قبل هذه، ثم أنت فی وقت منهما جمیعا حتی تغیب الشمس» وسائل الشیعه:ج۴، أبواب مواقیت، باب ۴، روایت ۴ و ۶٫ نرم افزار جامع الاحادیث.

[۸] «إذا زالت الشمس دخل الوقتان الظهر و العصر و إذا غابت الشمس دخل الوقتان المغرب والعشاء الآخره» وسائل‏الشیعه ج ۴ ، ص۱۸۳   باب ۱۷- همان ج : ۴ ص : ۱۲۶ أبواب مواقیت، باب ۴، روایت ۱٫ نرم افزار جامع الاحادیث.

[۹] ان رسول اللّه – صلى اللّه علیه [ و آله ] و سلم – جمع بین الصلاه فى سفره سافرها فى غزوه تبوک فجمع بین الظهر و العصر , و المغرب و العشاء . قال سعید :فقلت لابن عباس : ما حمله على ذلک ؟ قال : اراد ان لا یحرج امته . الصراط المستقیم، ج : ۳ ، ص : ۲۹۱ چاپ : انتشارات کتابخانه حیدریه، نجف اشرف‏، نوبت چاپ : اول‏، سال انتشار : ۱۳۸۴ هجرى‏

[۱۰] نک، سبحانی، جعفر، الانصاف فی مسائل دام فیها الخلاف علامه جعفر سبحانی، جزء اول (ج اول)، بحث الجمع بین الصلوتین، ص ۲۷۵ -۳۲۲، موسسه الامام الصادق (ع)، چاپ اول، قم، ۱۳۸۱ ه ش.

 

منبع:islamquest.net



این مطلب مفید بود ؟
1 از 52 از 53 از 54 از 55 از 5
loadingLoading...

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید:




در صورت تمایل به این موضوع نظر دهید

  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با مطلب و مجله، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «تصویر زندگی» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

نام(لازم)

ایمیل(لازم)

در این رابطه بیشتر بخوانید
مطالب قبلی این بخش
  • خرید و فروش اسپرم خرید و فروش اسپرم چه حکمی در اسلام دارد؟ اهدای اسپرم مرد برای حل مشکل ناباروری

    حکم شرعی خرید و فروش اسپرم،آیا خرید و فروش اسپرم شرعا حلال است یا حرام ؟ راهکاری که چندی سر از آگهی‌ها و تبلیغات در آورده است خرید و فروش اسپرم است تا زوج‌ها علاوه …

    • محتلم شدن در ماه رمضان محتلم شدن در ماه رمضان چه حکمی دارد ؟

      حکم محتلم شدن در ماه رمضان چیست؟ محتلم شدن, جنب شدن در خواب, جنب شدن در ماه رمضان, حکم جنب شدن در خواب, احکام محتلم شدن, محتلم شدن در خواب, محتلم شدن در ماه رمضان, …

      • حکم زنای مرد مسلمان با زن کافر حکم زنای مرد مسلمان با زن کافر چیست؟

        در تعریف فقهی زنا به نزدیکی بین زن و مرد (شامل آمیزش جنسی مهبلی و مقعدی) بدون ازدواج اطلاق می‌شود. یعنی مرد و زن نامحرمی بی آنکه عقد دائم یا موقت بخوانند یا مرد و …

        • image_13930410904614 آیا مواد بی حسی دندانپزشکی روزه را باطل می کند؟

          مواد بی حسی دندانپزشکی روزه را باطل می کند؟   بسیاری از شهروندان با تصور اینکه انجام اعمال دندانپزشکی، روزه آنها را باطل می کند از مراجعه به دندانپزشک در ماه مبارک رمضان خودداری می …

          • تطهیر فرش نجس, احکام, پاک کردن فرش نجس, سوالات احکام, احکام پاک کردن نجاست , چگونگی تطهیر فرش نجس, سوالات دینی, تطهیر ظرف نجس, آب نجس,احکام تطهیر فرش نجس احکام تطهیر ظرف و فرش نجس

            نظر مراجع درباره چگونگی تطهیر فرش و ظرف نجس   داخل ظرف نجس را با آب قلیل باید سه مرتبه شست و آن ظرف نجس را با آب قلیل به دو گونه می توان آب …

            • آشنایی با احکام ماه رمضان آشنایی با احکام ماه رمضان (۱)

                 آشنایی با برخی احکام ماه رمضان (۱)   روزه گرفتن یعنی این که انسان براى انجام فرمان خداوند عالم، از اذان صبح تا مغرب از انجام چیزهایى که روزه را باطل مى‌کند و شرح …

              • صیغه محرمیت,دختر و پسر,عقد موقت,دایم,مهریه,باکره,اذن پدر صیغه محرمیت بین دوست دختر و پسر

                صیغه محرمیت دختر و پسر   سوال: درواقع میخواستم بدانم که آیا میشود که دختر وپسر بدون اذن پدر، خودشان متن صیغه محرمیت را برای مدتی بخوانند؟ و همچنین متن عربی صیغه را از حضورتان …

                • احکام مربوط به لباس آقایان و خانم ها احکام مربوط به لباس آقایان و خانم ها

                  احکام مربوط به لباس آقایان و خانم ها احکام مربوط به کفش و لباس را از نظر مراجع تقلید در ادامه بخوانید:   لباس ابریشم • حکم پوشیدن لباس ابریشم برای زن و مرد چیست ؟ …

                  • چرا بعد از نزدیکی باید غسل جنابت کرد - دلیل واجب بودن غسل جنابت دلیل واجب بودن غسل جنابت چیست ؟

                      چرا باید بعد از نزدیکی غسل جنابت کنیم؟ در شریعت اسلام غسل جنابت ، از غسل‌های واجبی است که پس از جنب شدن باید انجام شود.   چگونگی جنب شدن به یکی از دو …

                    • .jpg احکام مسواک زدن در ماه رمضان

                        احکام مسواک زدن در ماه رمضان بعضی از افراد، فرصت مسواک زدن قبل از اذان صبح را نداشته باشیم بنابراین مجبورند بعد از اذان دندان های خود را بشورد، در اینجا ممکن است برای …

                      • آیا خوردن منی حرام است - مضرات خوردن منی آیا خوردن منی حرام است ؟

                        خوردن منی – دیدگاه علمی پزشکی و دیدگاه شرعی   دیدگاه شرعی  بلعیدن ( خوردن ) مایع منی : خوردن منی از نظر شرعی حرام می باشد چرا که در شرع اسلام منی از نجاسات …

بالا