دوشنبه , ۱۵ آذر , ۱۳۹۵
بیشتر ببینید

 شهریار

سید محمد حسین بهجت تبریزی در سال ۱۲۸۵ هجری شمسی در روستای زیبای « خوشکناب » آذربایجان متولد شده است.

استاد شهریار در خانواده ای متدین ، کریم الطبع واهل فضل پا بر عرصه وجود نهاد. پدرش حاجی میر آقای خوشکنابی از وکلای مبرز و فاضل وعارف روزگار خود بود که به سبب حسن کتابتش به عنوان خوشنویسی توانا مشهور حدود خود گشته بود.

شهریار که دوران کودکی خود را در میان روستائیان صمیمی و خونگرم خوشکناب در کنارکوه افسونگر « حیدر بابا » گذرانده بود همچون تصویر برداری توانا خاطرات زندگانی لطیف خود را در میان مردم مهربان و پاک طینت روستا و در حریم آن کوه سحرانگیز به ذهن سپرد.

 او نخستین شعر خویش را در چهار سالگی به زبان ترکی آذربایجانی سرود . بی شک سرایش این شعر کودکانه ، گواه نبوغ و قریحه شگفت انگیز او بود.

 شهریار شرح حال دوران کودکی خود را در اشعار آذربایجانیش بسیار زیبا،تاثیر گذار و روان به تصویر کشیده است.

 طبع توانای شهریار توانست در ابتدای دهه سی شمسی و در دوران میانسالی اثر بدیع و عظیم« حید ربابایه سلام» را به زبان مادریش بیافریند .

 او در این منظومه بی همتا در خصوص دوران شیرین کودکی و بازیگوشی خود در روستای خشکناب سروده است:

 قاری ننه گئجه ناغیل دییه نده

( شب هنگام که مادر بزرگ قصه می گفت،)

کولک قالخیب قاپ باجانی دویه نده

(بوران بر می خاست و در و پنجره خانه را می کوبید،)

قورد کئچی نین شنگیله سین ییه نده

( هنگامی که گرگ شنگول و منگول ننه بز را می خورد،)

من قاییدیب بیر ده اوشاق اولایدیم!

(ای کاش من می توانستم بر گردم و بار دیگر کودکی شوم!)

شهریار دوران کودکی خود را درمیان روستائیان پاکدل آذربایجانی گذراند. اما هنگامی که به تبریز آمد مفتون این شهر جذاب و تاریخ ساز و ادیب پرور شد. دوران تحصیلات اولیه خود را در مدارس متحده ، فیوضات و متوسطه تبریز گذراند و با قرائت و کتابت السنه ترکی ، فارسی و عربی آشنا شد.

شهریار

شهریار بعدا به تهران آمد و در دارالفـنون تهـران خوانده و تا کـلاس آخر مـدرسه ی طب تحـصیل کردو در چـند مریض خانه هـم مدارج اکسترنی و انترنی را گـذراند ولی د رسال آخر به عـلل عـشقی و ناراحـتی خیال و پـیش آمدهای دیگر از ادامه تحـصیل محروم شد و با وجود مجاهـدتهـایی که بعـداً توسط دوستانش به منظور تعـقـیب و تکـمیل این یک سال تحصیل شد، شهـریار رغـبتی نشان نداد و ناچار شد که وارد خـدمت دولتی بـشود؛ چـنـد سالی در اداره ثـبت اسناد نیشابور و مشهـد خـدمت کرد و در سال ۱۳۱۵ به بانک کـشاورزی تهـران داخل شد .

شهـریار در تـبـریز با یکی از بـستگـانش ازدواج کرده، که ثـمره این وصلت دودخـتر به نامهای شهـرزاد و مریم است.

از دوستان شهـریار مرحوم شهـیار، مرحوم استاد صبا، استاد نـیما، فـیروزکوهـی، تـفـضـلی، سایه وزاهدی رامی تـوان اسم بـرد.

 وی ابتدا در اشعارش بهجت تخلص می کرد. ولی بعدا دوبار برای انتخاب تخلص با دیوان حافظ فال گرفت و یک بار مصراع:

 «که چرخ این سکه ی دولت به نام شهریاران زد»

شهریار

و بار دیگر

 «روم به شهر خود و شهریار خود باشم»

آمد از این رو تخلص شعر خود را به شهریار تبدیل کرد.

 اشعار نخستین شهریار عمدتا بزبان فارسی سروده شده است.

 شهریار خود می گوید وقتی که اشعارم را برای مادرم می خواندم وی به طعنه می گفت:

 “پسرم شعرهای خودت را به زبان مادریت هم بنویس تا مادرت نیز اشعارت را متوجه شود!”

 این قبیل سفارشها از جانب مادر گرامیش و نیز اطرافیان همزبانش، باعث شد تا شهریار طبع خود را در زبان مادریش نیزبیازماید و یکی از بدیعترین منظومه های مردمی جهان سروده شود.

 

سیری در آثار

 شهـرت شهـریار تـقـریـباً بی سابقه است، تمام کشورهای فارسی زبان و ترک زبان، بلکه هـر جا که ترجـمه یک قـطعـه او رفته باشد، هـنر او را می سـتایـند.
 منظومه «حیدر بابا سلام» در سال ۱۳۲۲ منتشر شد واز لحظه نشر مورد استقبال قرار گرفت.

 “حـیـدر بابا” نـه تـنـهـا تا کوره ده های آذربایجان، بلکه به ترکـیه و قـفـقاز هـم رفـته و در ترکـیه و جـمهـوری آذربایجان چـنـدین بار چاپ شده است، بدون استـثـنا ممکن نیست ترک زبانی منظومه حـیـدربابا را بشنود و منـقـلب نـشود.

 این منظومه از آثار جاویدان شهریار و نخستین شعری است که وی به زبان مادری خود سروده است.

 شهریار در سرودن این منظومه از ادبیات ملی آذربایجان الهام گرفته است.

 منظومه حیدربابا تجلی شور و خروش جوشیده از عشق شهریار به مردم آذربایجان است ، این منظومه از جمله بهترین آثار ادبی در زبان ترکی آذری است، و در اکثر دانشگاههای جهان از جمله دانشگاه کلمبیا در ایالات متحده‌آمریکا مورد بحث رساله دکترا قرار گرفته است و برخی از موسیقیدانان همانند هاژاک آهنگساز معروف ارمنستان آهنگ جالبی بر آن ساخته است.

 

اشعار ولایی

 عمق تعلقات دینی و توجهات مذهبی خانواده و نیز شخص استاد شهریار به حدی است که عشق به ائمه اطهار علیه‌السلام در بسیاری از اشعارش عینا هویداست.

 او در نعت حضرت رسول اکرم صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم می فرماید:

 ستون عرش خدا قائم ازقیام محمد

ببین که سر بکجا می کشد مقام محمد

 بجز فرشته عرش آسمان وحی الهی

پرنده پر نتوان زد به بام محمد

 به کارنامه منشور آسمانی قرآ ن

که نقش مهر نبوت بود بنام محمد…

 شهریار در شعر یا علی علیه‌السلام در مورد حضرت امیر المومنین علیه‌السلام می فرماید:

 مستمندم بسته زنجیروزندان یاعلی

دستگیر ای دستگیر مستمندان یا علی

 بندی زندان روباهانم ای شیر خدا

می جوم زنجیر زندان را به دندان یا علی

اشعار شهریار در ستایش امام اول شیعیان جهان سرآمد سلسله مداحان اهل بیت عصمت و طهارت علیه‌السلام است.

 علی ای همای رحمت توچه آیتی خدارا

که به ما سوا فکندی همه سایه هما را

 دل اگرخداشناسی همه در رخ علی بین

به علی شناختم من به خدا قسم خدا را

 برو ای گدای مسکین در خانه علی زن

که نگین پادشاهی دهد از کرم گدا را …

 شهریار جانسوزترین اشعار خود را تقدیم حضرت سید الشهداء علیه‌السلام و حماسه ابدی او کرده است:

 شیعیان دیگر هوای نینوا دارد حسین

روی دل با کاروان کربلا دارد حسین

 ازحریم کعبه جدش به اشکی شست دست

مروه پشت سرنهاداماصفا دارد حسین… .

 

ویژگی سخن

 شهریار روح بسیار حساسی دارد. او سنگ صبور غمهای نوع انسان است.اشعار شهریار تجلی دردهای بشری است.

او همچنین مقوله عشق را در اشعار خویش نابتر از هر شعری عرضه داشته است.

 در ایام جوانی و تحصیل گرفتار عشق نا فرجام ، پر شرری می گردد. عشق شهریار به حدیست که او در آستانه فارغ التحصیلی از دانشکده پزشکی ،درس و بحث را رها می کند و دل در گرو عشقی نا فرجام می گذارد :

 دلم شکستی و جانم هنوز چشم براهت

 شبی سیاهم و در آرزوی طلعت ماهت

 در انتظار تو چشمم سپید گشت و غمی نیست

اگر قبول تو افتد فدای چشم سیاهت

شهریار

اما این عشق زمینی بال پرواز او را بسوی عشق نامحدود آسمانی می گشاید.

 قفسم ساخته و بال و پرم سوخته اند

 مرغ را بین که هنوزش هوس پرواز است!

 سالها شمع دل افروخته و سوخته ام

تا زپروانه کمی عاشقی آموخته ام

عجبا که این عشق مسیر زندگی شهریار را تغییر دادو تاثیری تکان دهنده بر روح و جان شهریار نهاد و جهان روان او را از هم پاشید.

آسمان چون جمع مشتاقان پریشان می کند

درشگفتم من چرا ازهم نمی پاشد جهان

این عشق نافرجام بحدی در روح و روان او ماندگار شد که حتی هنگام بازگشت معشوق، عاشق به وصل تن نداد .

 آمدی جانم بقربانت ولی حالا چرا
بی وفا حالا که من افتاده ام از پا چرا!؟

شهریارهمانگونه که به سرزمین مادری و رسوم پدر خود عشق می ورزد اشعار بسیار نغزی در خصوص مقام مادر و پدر به زبانهای ترکی و فارسی سروده است:

 گویند من آن جنین که مادر
از خون جگر بدو غذا داد

 تا زنده ام آورد به دنیا

جان کند و به مرگ خود رضا داد

 هم با دم گرم خود دم مرگ

صبرم به مصیبت و عزا داد

 من هرچه بکوشمش به احسان

هرگز نتوانمش سزا داد

 جز فضل خدا که خواهد اورا

با جنت جاودان جزا داد

شهریار در شعر بسیار لطیف «خان ننه» آنچنان از غم فراق مادربزرگ عزیزش می نالد که گویی مادربزرگش نه بلکه مادرش را از دست داده است!

عـلاقـه به آب و خـاک وطن را شهـریار در غـزل عید خون و قصاید مهـمان شهـریور، آذربایـجان، شـیون شهـریور و بالاخره مثـنوی تخـت جـمشـید به زبان شعـر بـیان کرده است.

شهریار شاعر سه زبانه است. او به همه زبانها و ملتها احترامی کامل دارد. در اشعار او بر خلاف برخی از شعرای قومگرا نه تنها هیچ توهینی به ملل غیر نمی شود بلکه او در جای اشعارش می کوشد تا با هر نحو ممکن سبب انس زبانهای مختلف را فراهم کند. اشعار او به سه زبان ترکی آذربایجانی،فارسی و عربی است .

 

سبک شناسی آثار

 اصولاْ شرح حال و خاطرات زندگی شهریار در خلال اشعارش خوانده میشود و هر نوع تفسیر و تعبیری که در آن اشعار بشود، به افسانه زندگی او نزدیک است.
 عشقهای عارفانه شهریار را میتوان در خلال غزلهای انتظار؛ جمع وتفریق؛ وحشی شکار؛ یوسف گمگشته؛ مسافر همدان؛ حراج عشق؛ ساز صباء؛ ونای شبان و اشک مریم: دو مرغ بهشتی……. و خیلی آثار دیگر مشاهده کرد.
 محرومیت وناکامیهای شهریار در غزلهای گوهرفروش: ناکامیها؛ جرس کاروان: ناله روح؛ مثنوی شعر؛ حکمت؛ زفاف شاعر و سرنوشت عشق بیان شده است. خیلی از خاطرات تلخ و شیرین او در هذیان دل: حیدربابا: مومیای و افسانه شب به نظر میرسد.
 در سراسر اشعار وی روحی حساس و شاعرانه موج می زند, که بر بال تخیلی پوینده و آفریننده در پرواز است.و شعر او در هر زمینه که باشد از این خصیصه بهره مندست و به تجدد و نوآوری گرایشی محسوس دارد.شعرهایی که برای نیما و به یاد او سروده و دگرگونیهایی که در برخی از اشعار خود در قالب و طرز تعبیر و زبان شعر به خرج داده, حتی تفاوت صور خیال و برداشت ها در قال سنتی و بسیاری جلوه های دیگر حاکی از طبع آزماییها در این زمینه و تجربه های متعدد اوست.

قسمت عمده ای از دیوان شهریار غزل است.سادگی و عمومی بودن زبان و تعبیر یکی از موجبات رواج و شهرت شعر شهریار است.

 شهریار با روح تاثیرپذیر و قریحه ی سرشار شاعرانه که دارد عواطف و تخیلات و اندیشه های خود را به زبان مردم به شعر بازگو کرده است. از این رو شعر او برای همگان مفهوم و مأنوس و نیز موثر ست.
 شهریار در زمینه های گوناگون به شیوه های متنوع شعر گفته است شعرهایی که در موضوعات وطنی و اجتماعی و تاریخی و مذهبی و وقایع عصری سروده, نیز کم نیست.
 تازگی مضمون, خیال, تعبیر, حتی در قالب شعر دیوان او را از بسیاری شاعران عصر متمایز کرده است.
 اغلب اشعار شهریار به مناسبت حال و مقال سروده شده و از این روست که شاعر همه جا در درآوردن لغات و تعبیرات روز و اصطلاحات معمول عامیانه امساک نمی کند و تنها وصف حال زمان است که شعر اورا از اشعار گویندگان قدیم مجزا می‌کند.
 ماه من در پرده چون خورشید غماز غروب
 گشت پنهان و مرا چون دشت رنگ از رخ پرید
 چون شفق دریای چشمم موج خون میزد که شد
 آفتاب جاودان تابم ز چشمم ناپدید

 

مقبره شهریار

سرانجام خورشید حیات شهریارملک سخن و افتاب زندگی ملک الشعرای بی بدیل ایران پس از هشتاد وسه سال تابش پر فروغ در کوهستانهای آذربایجان غروب کرد.

اما او هرگز نمرده است زیرا اکنون نام او زیبنده روز ملی شعر و ادب ایران و نیز صدها،میدان،خیابان،مرکز فرهنگی،بوستان و … در کشورمان ونیز در ممالک حوزه های ترکستان(آسیای مرکزی) و قفقازیه و ترکیه می باشد.

 ۲۷ شهریور ماه سال ۱۳۶۷ شمسی سالروز وفات آن شاعرعاشق و عارف بزرگ است.

در آنروز پیکرش بر دوش دهها هزار تن از دوستدارانش تا مقبره الشعرای تبریز حمل شد و در جوار افاضل ادب و هنر به خاک سپرده شد .

 

روز ملی شعر و ادب

 بیست و هفتم شهریور ماه سالروز خاموشی شهریار شعر ایران با تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی ” روز ملی شعر و ادب ” نامیده شده است.

 

نمونه آثار

  در راه زندگانی

جوانی شمع ره کردم که جویم زندگانی را 
نجستم زندگانـــی را و گم کـردم جوانی را
 کنون با بار پیــری آرزومندم که برگـردم
به دنبال جوانـــی کـوره راه زندگانــــی را
 به یاد یار دیرین کاروان گم کـرده رامانـم
که شب در خــواب بیند همرهان کاروانی را
 بهاری بود و ما را هم شبابی و شکر خوابی
چه غفلت داشتیم ای گل شبیخون جوانی را
 چه بیداری تلخی بود از خواب خوش مستی
که در کامم به زهر آلود شهد شادمانـــی را
 سخن با من نمی گوئی الا ای همزبـان دل
خدایــا بــا کـه گویم شکوه بی همزبانی را
 نسیم زلف جانان کو؟که چون برگ خزان دیده
به پای سرو خود دارم هوای جانفشانـــی را
 به چشم آسمانـی گردشی داری بلای جان
خدایـــا بر مگردان این بلای آسمانـــی را
 نمیری شهریار از شعر شیرین روان گفتـن
که از آب بقا جویند عمــــر جاودانـی را

منبع : بیتوته

 



این مطلب مفید بود ؟
1 از 52 از 53 از 54 از 55 از 5
loadingLoading...

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید:




در صورت تمایل به این موضوع نظر دهید

  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با مطلب و مجله، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «تصویر زندگی» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

نام(لازم)

ایمیل(لازم)

در این رابطه بیشتر بخوانید
مطالب قبلی این بخش
  • image sadaf taherian biography (1) عکس کشف حجاب صدف طاهریان + بیوگرافی

    صدف طاهریان بیوگرافی | عکس صدف طاهریان بی حجاب | عکس صدف طاهریان کشف حجاب | صدف طاهریان در فیسبوک و اینستاگرام   کافه سینما: یکی از بازیگران زن سینما و تلویزیون ایران عکس های …

    • بیوگرافی کیمیا علیزاده ,عکس کیمیا علیزاده بیوگرافی کیمیا علیزاده زنوری + عکس جدید

      بیوگرافی کیمیا علیزاده + جدیدترین عکس های کیمیا علیزاده  کیمیا علیزاده نخستین بانوی ورشکار ایرانی است که موفق شد در یکی از مهمترین رویدادهای ورزشی جهان (المپیک ریو) مدال کسب کند. بیوگرافی کیمیا علیزاده را با هم …

      • بیوگرافی ایرج بسطامی + عکس

        ایرج بسطامی (۱۳۳۶ -۱۳۸۲)، خواننده موسیقی سنتی ایرانی بود. بیوگرافی ایرج بسطامی نام اصلی : ایرج بسطامی زادروز : ۱ آذر ۱۳۳۶ بم اهل کشور : ایران درگذشت : ۵ دی ۱۳۸۲ بم، طی حادثه …

        • بیوگرافی بوراک اوزچیویت + عکس Burak Ozcivit بیوگرافی بوراک اوزچیویت + عکس

            بیوگرافی بوراک اوزچیویت  + عکس های شخصی   در ادامه بیوگرافی بوراک اوزچیویت به همراه مصاحبه کامل با این بازیگر معروف و مدل ترکی را خواهید دید. شاید ما ایرانیان بوراک را با ایفای نقش در سریال «حریم …

          • بیوگرافی آنا نعمتی + عکس بیوگرافی آنا نعمتی + عکس

              نام اصلی : آناهیتا نعمتی زمینه فعالیت : بازیگر تئاتر، سینما و تلویزیون تولد : ۲۰ تیر ۱۳۵۶ محل زندگی : تهران، ایران ملیت : ایران پیشه : بازیگری سال‌های فعالیت : از ۱۳۷۲ …

            • .jpg بیوگرافی کامل سیمین دانشور + عکس

              زندگینامه و آثار سیمین دانشور + عکس سیمین دانشور (زاده ۸ اردیبهشت سال ۱۳۰۰ خورشیدی در شیراز – ۱۸ اسفند سال ۱۳۹۰ خورشیدی در تهران) نویسنده و مترجم ایرانی و همسر جلال آل‌احمد بود. وی نخستین …

              • هرمان جولیوس اوبرت , Hermann Julius Oberth بیوگرافی هرمان اوبرت پدر مهندسی فضا

                  زندگینامه هرمان اوبرت پدر مهندسی فضا   متولد :  ۲۵ ژوئن ۱۸۹۴ مرگ :  ۲۹ دسامبر ۱۹۸۹ (۹۵ سال) ملیت :  آلمانی رشته فعالیت :   فضانوردی , فیزیک   هرمان جولیوس اوبرت (به …

                • بیوگرافی فرزاد فرزین + عکس

                  فرزاد فرزین زاده ۳ تیر ۱۳۶۰ خواننده ایرانی است. بیوگرافی فرزاد فرزین نام اصلی : فرزادفرزین زادروز : ۳ تیر ۱۳۶۰ اهل کشور : ایران سبک‌ها : پاپ کار(ها) : خواننده وب‌گاه : www.farzadfarzin.net   زندگی …

                  • بیوگرافی مهران مدیری + عکس بیوگرافی مهران مدیری + عکس جدید

                    بیوگرافی مهران مدیری + جدیدترین تصاویر مهران مدیری مهران مدیری متولد ۱۸ فروردین ماه سال ۱۳۴۶ در تهران است. وی در عرصه هنر به عنوان کارگردان، بازیگر، خواننده، مجری، طراح صحنه و لباس، مجری طرح، صداپیشه …

                    • بیوگرافی آیلین در روزی روزگاری - عکس فرح زینب عبدالله زندگینامه آیلین در روزی روزگاری + عکس

                        زندگینامه آیلین روزی روزگاری (فرح زینب عبدالله) + عکس   فرح زینب عبدالله (به ترکی استانبولی: Farah Zeynep Abdullah) (متولد ۱۷ اوت سال ۱۹۸۹ در استانبول) بازیگر اهل ترکیه که رشته بازیگری را در …

                      • بیوگرافی سیروان خسروی + عکس

                        سیروان خسروی (زادهٔ ۴ مرداد ۱۳۶۱)، خواننده سبک پاپ، تنظیم کننده، آهنگساز ، صدابردار و ناظر ضبط ایرانی است. وی برادر بزرگ‌تر زانیار خسروی می‌باشد، که خود از خواننده سبک پاپ و رپ است. او …

                        • بیوگرافی لیلا هازل کایا + عکس بیوگرافی لیلا هازل کایا + عکس

                            بیوگرافی لیلا هازل کایا – Leyla Hazal Kaya بیوگرافی لیلا هازل کایا – Leyla Hazal Kaya بیوگرافی لیلا هازل کایا : هازل کایا بازیگر، خواننده، مدل، رقاص و نوازنده ترکیه ای است که سال …

                          • بیوگرافی امین حبیبی ,  بیوگرافی همایون بیوگرافی امین حبیبی + عکس

                              امین حبیبی خوانندهٔ ایرانی موسیقی پاپ فارسی زادهٔ ۱۸ آذر ۱۳۶۱ در اهواز و ساکن تهران است. بیوگرافی امین حبیبی (همایون) نام اصلی : امین حبیبی زادروز : ۱۸ آذر ۱۳۶۱ اهل کشور : …

                            • بیوگرافی داوود رشیدی بیوگرافی داوود رشیدی + عکس داود رشیدی

                              بیوگرافی داوود رشیدی و تصاویری از این هنرمند بیوگرافی داوود رشیدی بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون ایران که صبح امروز ۵ شهریور ماه در سن ۸۳ سالگی درگذشت. این بازیگر در چند سال اخیر با گریم …

بالا