شنبه , ۱۳ آذر , ۱۳۹۵
بیشتر ببینید

تاریخچه داستان ننه سرما و عمو نوروز

 عمو نوروز و ننه سرما

داستان عمو نوروز و ننه سرما از افسانه‌های نمادین گذار سال کهنه به سال نو است

 

ننه سرما و عمو نوروز

شخصیت‌های عمو نوروز و ننه سرما در روایت‌های کهن و ادبیات شفاهی، نمادی از تغییر و تحول در طبیعت و احوال آدمیان است که طی آن، ننه سرما به عنوان نماد سکون و انجماد می‌رود و عمو نوروز به عنوان نماد رویش و تازگی از راه می‌رسد.

 

ادبیات کهن فارسی مملو از نشانه‌ها و نمادهای آشنا در زمینه تغییر و تحول فصل‌ها و احوال آدمیان است که در قالب مثل‌ها، متل‌ها و روایت‌های کوتاه و بلند سینه به سینه میان نسل‌های مختلف گشته و سرانجام شکل امروزی‌تر آن به نسل‌های کنونی رسیده است. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان ادبیات، عمو نوروز نماد شخصیت ایرانی و نشانه آمدن بهار است، در مقابل عمو نوروز در روایات کهن ایرانی «ننه سرما» است. زمانی که ننه سرما، سرما را با خود می‌برد عمو نوروز خبر آمدن بهار را می‌دهد و سپس «میر نوروزی» می‌آید. عمو نوروز در حکایات و مستندات تاریخی نماد یک تغییر فصل است، در ایران باستان وقتی آهنگ هستی ضربان زندگی می‌گیرد نشانه آمدن عمو نوروز بوده است.

 

اغلب ما این شخصیت را به طور دقیق می‌شناسیم ولی منابع و مصادیق درباره آن خیلی کم است، اگر ما بخواهیم داستان‌هایی که درباره عمو نوروز وجود دارد را بررسی کنیم می‌بینیم که با منابع بسیار کمی مواجه می‌شویم.

 

عمونوروز یکی از نمادهای نوروز است. داستان عمو نوروز، داستانی عاشقانه‌است. عمو نوروز منتظر زنی است. آنها می‌خواهند با هم ازدواج کنند. بر اساس یک باور قدیمی، نامزد عمو نوروز از یک ماه به نوروز مانده، به دارکوب‌ها و چرخ‌ریسک‌‏ها می‌‏گوید که از برگ نورس درختان و گل های نوشکفته، قبای زیبایی برای عمو نوروز که در سفر دوازده ماهه ‌است ببافند.

 

در بعضی از افسانه‌ها ننه سرما و عمو نوروز هیچ گاه همدیگر را مشاهده نمی‌کنند و زن هیچ وقت در زمان آمدن عمو نوروز بیدار نیست؛ آن قدر خانه را روفته و روبیده و کار کرده که خوابش برده‌ و زن صاحب خانه ‌است و مرد مسافر؛ و این سفر همیشه ادامه دارد. در مورد دیگر تمام موارد مشابه است. با این تفاوت که عمو نوروز و ننه سرما همدیگر را فقط در آخرین لحظات تغییر سال می‌بینند و شانس با هم بودن را فقط در آن زمان دارند.

 

عمو نوروز و ننه سرما

عمو نوروز یکی از نمادهای نوروز است که در شب عید نوروز یرای بچه‌ها هدیه می آورد

 

عمو نوروز هر سال آخرین روز زمستان، اولین روز بهار با کلاه نمدیش زلف‌های قرمز حنا بستَه مِثل ریشش با کمرچین آبی و شال خالخالی و شلوار گشاد و گیوهٔ تَختِ از بالای کوه روبروی شهر با لبی خندان دلی شاد با عصای تو دستانش که تکیه‌گاه پیر مرد خستهٔ لب خندان است یواش یواش پایین می‌آید. در افسانه‌ها عمو نوروز نماد طبیعت یا شاه یا فرد دیگری که برکت به زندگی مردم می آورد بوده‌است و ننه سرما که همسر عمو نوروز است و همیشه منتظر آمدن وی است.
در فرهنگ و ادب مردمی ایران شاید بتوان گفت پرآوازه‌ترین افسانه در پیوند با نوروز همان است که آن را با نام افسانه «عمو نوروز» و یا «بابا نوروز» می‌شناسیم. از این افسانه در سروده‌ها و نوشته‌ها پارسی سخنی نرفته است، پس آن را می‌باید افسانه‌ای مردمی دانست. افسانه‌ای که همه ایرانیان به گونه‌ای با آن آشنایند، چون در سالیان کودکی آن‌ را از مادران یا دایگان یا دیگر افسانه‌گویان شنیده‌اند. اگر عمیق تر بنگریم، بر پایه افسانه شناسی سنجشی می‌توان عمو نوروز را با «بابا نوئل» در فرهنگ غرب سنجید.

 

آن افسانه چنین است که در روزهای پایانی سال عمو نوروز به خانه «ننه سرما» در می‌آید تنها یک شب را در این خانه می‌‌گذراند، بامدادان به راه خود می‌رود تا سالی دیگر در همان روز بازگردد. پیداست که عمو نوروز پیری است دیرسال با گیسوان و ریشی انبوه و سپید، ننه سرما هم به همان سال پیرزنی است زمان فرسود. این رخداد نشانه آن است که سال کهن و روزگار سرما به پایان می‌رسد تا سالی نو و روزگار گرما، رستاخیر گیتی، باری دیگر آغاز بشود.

 

تا به حال روایت های گوناگونی از عمو نوروز و ننه سرما در بین قصه های عامیانه سینه به سینه چرخیده است که دو روایت معروف از آنها را اکنون و در آستانه فرا رسیدن سال نو مرور می کنیم.

 

* روایت اول درباره عمو نوروز و ننه سرما
یکی بود، یکی نبود. پیر مردی بود به نام عمو نوروز که هر سال روز اول بهار با کلاه نمدی، زلف و ریش حنا بسته، کمرچین قدک آبی، شال خلیل خانی، شلوار قصب و گیوه تخت نازک از کوه راه می‌افتاد و عصا به دست می‌آمد به سمت دروازه شهر. بیرون از دروازه شهر پیرزنی زندگی می‌کرد که دلباخته عمو نوروز بود و روز اول هر بهار، صبح زود پا می‌شد، جایش را جمع می‌کرد و بعد از خانه تکانی و آب و جاروی حیاط، خودش را حسابی تر و تمیز می‌کرد. به سر و دست و پایش حنای مفصلی می‌گذاشت و هفت قلم، از خط و خال گرفته تا سرمه و سرخاب و زرک آرایش می‌کرد.

 

یل ترمه و تنبان قرمز و شلیته پرچین می‌پوشید و مشک و عنبر به سر و صورت و گیسش می‌زد و فرشش را می‌آورد می‌انداخت رو ایوان، جلو حوضچه فواره دار رو به روی باغچه اش که پر بود از همه جور درخت میوه پر شکوفه و گل رنگارنگ بهاری و در یک سینی قشنگ و پاکیزه سیر، سرکه، سماق، سنجد، سیب، سبزی، و سمنو می‌چید و در یک سینی دیگر هفت جور میوه خشک و نقل و نبات می‌ریخت. بعد منقل را آتش می‌کرد و می‌رفت قلیان می‌آورد می‌گذاشت دم دستش. اما، سر قلیان آتش نمی‌گذاشت و همانجا چشم به راه عمو نوروز می‌نشست…

 

عمو نوروز و ننه سرما

ننه‌سرما شخصیتی افسانه‌ای در فرهنگ ایران است

 

* روایت دوم درباره عمو نوروز و ننه سرما
یکی بود، یکی نبود. نرسیده به دروازهٔ شهر خونهٔ ننه سرماست که یک دل نه هزار دل عاشق پیره مرده… قصشون قصهٔ امسال و پارسال نیستها… قصهٔ عشقشون هزارسالست نه دوهزارساله شایدم خیلی بیشتر… پیرزنه اول هربهار خورشید درومده، نیومده پا می‌شه جاشو جم می‌کنه خونه تکونی می‌کنه حیاط و آب و جارو می‌زنه به خودش حسابی می‌رسه پاهاشو حنا می‌زاره دستاش قرمز می‌شن هفت قلم از خط و خال گرفته تا سرمه و سُرخاب و زرک آرایش می‌کنه… تنبون قرمز و شلیته پرچین می‌پوشه مشک و عنبر به سر و صورت و گیسِش می‌زنه… چرا می‌خندید بی مروتا؟ آخه عاشقه… عاشقی که پیر و جون نداره… داره؟

 

فرشش رو می‌یاره می‌ندازه رو ایون جلومنظر باغچه که پر از همه جور درخت میوه پر شکوفه و گلای رنگارنگ بهاری… تو یه سینی خوشگل و تمیز سیر و سرکه و سماق و سنجد و سیب و سبزی و سمنو می‌چینه تو یه سینیِ دیگه هفت جور میوهٔ خشک و نقل و نبات می‌ریزه. پا می‌شه سریع منقلُ آتیش می‌کنه و قلیونُ می‌یاره دم دستش؛ اما سر قلیونُ آتیش نمی‌زاره.. چشم به در تا عمو نوروز بیاد و قلیونو آتیش کنه و دیدنش مهیا بشه… تو همین فکرا پیرزنه از خستگی خوابش می‌بره… عمو نوروز می‌یاد اما ننه سرما خوابه… چُرتِش پاره می‌شه… اَی دل غافل عمو نوروز اومد و رفت پیره زنه خوابش برده بود…عمو نوروز رفت تا یه سال دیگه؟… ای پیری پیری پیری…

 

 منبع : farsnews.com



این مطلب مفید بود ؟
1 از 52 از 53 از 54 از 55 از 5
loadingLoading...

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید:




در صورت تمایل به این موضوع نظر دهید

  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با مطلب و مجله، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «تصویر زندگی» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

نام(لازم)

ایمیل(لازم)

در این رابطه بیشتر بخوانید
مطالب قبلی این بخش
  • آنچه درمورد تلویزیون LED باید بدانید , تلویزیون LED , تلویزیون LCD  , تلویزیون ال سی دی , تلویزیون ال ئی دی , انواع تلویزیون LED , تفاوت LED با LCD ,  LED tv آنچه درمورد تلویزیون LED باید بدانید

    هر آنچه در مورد تلویزیون LED باید بدانید معرفی انواع تلویزیون LED   اگر تصور می کنید تمام تلویزیون های LED یکسان هستند و LED TV ها نوع جدیدی از HDTV ها هستند، در اشتباهید. …

    • حساب اینستاگرام بازیگران زن ایرانی حساب اینستاگرام بازیگران زن ایرانی

        ۱۰ حساب اینستاگرام بازیگران زن ایرانی که نباید از دست بدهید   به لطف شبکه‌ی اجتماعی اینستاگرام، هنرمندان ایرانی توانسته اند ارتباط مستقیم و بهتری با طرفدارانشان برقرار کنند. بعضی از این هنرمندان خودشان …

      • پیشنهاد خرید هدیه روز پدر - هدیه روز مرد - خرید کادو برای مرد ایده هایی برای خرید هدیه روز پدر

        در آستانه میلاد حضرت علی علیه السلام پیشنهادهای ویژه برای خرید هدیه روز پدر + تصاویر این هدیه های کوچک و بزرگ، تنها قسمتی از هدایایی هستند که می توان برای تقدیم به پدران گرامی …

        • 118323_722 ده حیوان از باهوشترین موجودات دنیا

          ده حیوان از باهوشترین موجودات دنیا   ما انسانها همیشه شایستگی حیوانات را درک نمیکنیم. ما طبیعتا عاشق حیوان خانگی خود هستیم و هر از گاهی با دیدن جانوران وحشی به وجد می آییم، اما …

          • دانلود لینک غیرمستقیم در تلگرام ربات simple_downloader_bot تغییر شماره تلگرام /انتقال اکانت تلگرام با حفظ اطلاعات

            روش انتقال اکانت تلگرام با تغییر شماره تلگرام بدون از دست دادن اطلاعات تغییر شماره تلگرام , انتقال اکانت تلگرام , انتقال حساب کاربری تلگرام به شماره دیگر , تغییر شماره تلفن در تلگرام  آموزش تلگرام, ترفند, ترفند تلگرام …

            • ۸ درس کسب و کار از جف بزوس ۸ درس کسب و کار از جف بزوس

              توصبه هایی برای کسب و کار بهتر از جف بزروس جف بزوس یکی از مدیران نامی دنیای تجارت است که گاهی نامش در سایه‌‌ی اسم دیگر بزرگان این عرصه کم‌رنگ می‌شود. این مدیرعامل خوش‌فکر توصیه‌هایی …

              • پرورش گل ارکیده آموزش پرورش گل ارکیده در خانه

                آموزش پرورش گل ارکیده در خانه   در این مقاله با راه ها و روش های پرورش گل ارکیده در خانه و آپارتمان آشنا خواهید شد. بعضی از گونه‌های ارکیده مقاوم و مناسب برای داخل خانه و …

                • گل, گل اسکلتی, Diphylleia grayi ,گل نادر ,گل شگفت انگیز ,اخبار, اخبارگوناگون, شگفت انگیزترین گل, شگفت انگیزترین گیاهان,گل بی نظیر, گیاهان نادر, شگفت انگیزترین گل دنیا گل اسکلتی – شگفت انگیز و زیبا

                  متفاوت ترین گل زیبای جهان – گل اسکلتی دنیای گیاهان بسیار بزرگتر از آن چیزی است که ما از آن آگاهی داریم. هر روز گیاهانی کشف می شوند که باعث حیرت دانشمندان و مردم می …

                  • هدیه ی روز ولنتاین هدیه ولنتاین هدیه ولنتاین و سمبل های روز عشق

                    هدیه ولنتاین و سمبل های روز عشق هدیه ولنتاین-روز والنتاین (روز عشاق و یا روز عشق ورزی) مصادف با ۲۵ بهمن‌ماه (۱۴ فوریه) در بعضی فرهنگها روز ابراز عشق است. این ابراز عشق معمولاً با …

                    • فاصه زمین تا خورشید - زمین به خورشید آیا در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است؟

                          آیا در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است؟ آن‌چه باعث تفاوت فصول می‌شود ارتباطی با دوری و نزدیکی از خورشید ندارد.   بیشتر مردم فکر می‌کنند در تابستان زمین به خورشید نزدیک‌تر است …

                      • سفره هفت سین نوروزی - رازهای سفره هفت سین - آیین پارسی هفت سین نوروزی آئینی کاملا پارسی

                        ۷ راز هفت سین نوروزی   از آیین‌هایی که در عید نوروز به آن توجه ویژه ای می شود چیدن سفره ی هفت سین نوروزی است. یک خانم ایرانی در هر کجای جهان که باشد …

                        • جذاب ترین زن دنیا و برادر دوقلویش در مراسم خیریه (عکس) عکس جذاب ترین زن دنیا و برادر دوقلویش در مراسم خیریه

                          اسکارلت جوهانسن که عنوان جذاب ترین زن دنیا را از آن خود کرده بود به همراه برادر دوقلویش هانتر، میزبان دومین مراسم سالانه جمع آوری کمک های خیرخواهانه طوفان شن بود.   این بازیگر ۲۹ …

                          • tongue_111 علت تکان‌ خوردن زبان مار ها

                            علت تکان‌ خوردن زبان مار ها کارکرد تکان‌خوردن زبان مار ها همواره یک معما بوده و هم‌اکنون یک زیست‌شناس تکاملی از این راز پرده برداشته است. طی ۲۰ سال گذشته، «کورت اشونک»، زیست‌شناس تکاملی دانشگاه …

                            • ده آپشنی که هر خودرویی باید داشته باشد ۱۰ آپشن لازم هر خودرو

                                آپشن های پرطرفدار مثل سیستم ناوبری یا سقف شیشه‌ای بازشو و یا روکش‌های فلزی و چوبی داشبورد و سیستم‌های سرگرمی می‌توانند بسیار جذاب باشند. اما آیا آپشن ها مهم‌تری هم وجود دارند. امروزه خرید …

بالا