دوشنبه , ۲ اسفند , ۱۳۹۵
بیشتر ببینید

بررسی تخصصی آتش سوزی ساختمان پلاسکو  و علت تخریب

مجله تصویر زندگی : شاید اگر به فکر بودیم،اگر از قبل آماده بودیم،تجهیزات لازم را داشتیم،ایمنی را رعایت می‌کردیم،مدیریت بحران را درست اجرا می‌کردیم و شاید اگر جان‌مان را به مال ترجیح می‌دادیم آتش‌سوزی پلاسکو تنها یک خبر ساده حوادث بود و پیکر ۱۶ آتش‌نشان به خاک سپرده نمی‌شد.

طولانی شدن آتش سوزی و وجود مقادیر زیادی پارچه و مواد قابل اشتعال، باعث گرم شدن بیش از حد سازه فلزی و رسیدن آن به دمای بحرانی شد. به این ترتیب سازه دیگر قادر نبوده تا در برابر باری که بر آن وارد می‌شده، مقاومت کند. پلاسکو اما اولین و آخرین سازه فولادی جهان که دچار آتش‌سوزی شده نبوده است. رفتار سازه فولادی در مقابل این حجم آتش و مواد قابل اشتعال باید از سوی فرماندهی بحران پیش‌بینی و اقدام لازم درباره آن صورت می‌گرفت.

ساختمان ۱۵ طبقه پلاسکو، در ضلع شرقی چهارراه استانبول تهران، به‌ عنوان اولین سازه های مرتفع و مدرن ایران با اسکلتی فلزی کار ساختش در سال ۱۳۴۱ به پایان رسید.

فولاد ساختمانی علیرغم مقاومت و شکل‌پذیری مناسب در دمای محیط، در دماهای بالا به‌شدت دچار افت مقاومت می‌شود. در شرایط آتش‌سوزی، دمای محیط بسته به‌شدت آتش می‌تواند تا ۱۰۰۰ درجه سانتی‌گراد بالا رود،با با افزایش دمای سازه، مقاومت آن به سرعت کاهش می‌کند. فولاد ساختمانی بیش از ۵۰ درصد مقاومت اولیه خود را تا دمای ۶۰۰ درجه سانتی‌گراد از دست می‌دهد.

این نمودار به خوبی این مسئله را نشان می‌دهد.مطابق بسیاری از استانداردهای بین المللی از قبیل استاندارد ASTME-119 دمای بحرانی ستونها ۵۳۸ و تیرها ۵۹۸ درجه سانتی‌گراد تعریف شده است. این مسئله به معنای این ست که در این دما تیرها و ستون های فلزی حدود نیمی از مقاومت خود را از دست می دهند و به همین خاطر فلزات به کار رفته در ساختمانها در مقابل حریق بسیار آسیب پذیر می‌شوند.

 اشتباهات آتش نشانان , اشتباهاتی که آتش نشانان را از ما گرفت , اشتباهات در آتش سوزی پلاسکو , اشتباهات در پلاسکو

 

همان طور که در نمودار مشخص است فاکتور مقاومت فولاد در دمای ۱۰۰۰ درجه سلسیوس به صفر میل می‌کند. آتش‌سوزی پلاسکو حدود سه ساعت ادامه داشته است. نمودار بعدی که مشهور به نمودار «آزمایش استاندارد آتش» است به خوبی نشان می‌دهد که به صورت تخمینی در ۹۰ دقیقه آتش‌سوزی دما در چنین سازه‌ای به ۱۰۰۰ درجه سلسیوس یا سانتی‌گراد می‌رسد.

به صورت تخمینی باید پس از ۹۰ دقیقه دستور تخلیه کامل ساختمان صادر می‌شده است و به هر شکلی افراد را خارج می‌کردند. ۹۰ دقیقه مقاومت سازه پس از این زمان هم خودش جای شگفتی دارد. برخی کارشناسان سازه اعتقاد دارند که با وجود عمر ۵۴ ساله ساختمان سازه آن به شکلی بوده که ۳ ساعت در مقابل این حجم آتش دوام آورده است که ممکن است حتی در ساختمان‌های جدید سالهای اخیر دیده نشود.

اشتباهات در آتش سوزی پلاسکو

 اشتباهات آتش نشانان , اشتباهاتی که آتش نشانان را از ما گرفت , اشتباهات در آتش سوزی پلاسکو , اشتباهات در پلاسکو

به همین خاطر فروریختن سازه فولادی در آتش‌سوزی طولانی پلاسکو یک مسئله طبیعی است و به همین خاطر تیم‌های امداد با طولانی شدن چنین آتش‌سوزی‌هایی در سازه‌های فولادی مسئله زمان را برای دستور تخلیه کامل ساختمان در نظر دارند.استفاده از آب برای مهار آتش‌سوزی گسترده در ساختمان‌های اسکلت‌فلزی یک اشتباه استراتژیک به حساب می‌آید.

آب علاوه بر این‌که به وزن ساختمان اضافه می‌کند، باعث ایجاد شوک حرارتی هم می‌شود. مخصوصا بروز این شوک در سازه‌ای که مرکز توزیع پوشاک بوده بسیار محتمل است.

به دلیل وجود منسوجات آتش به سرعت گسترش یافته و درجه حرارت به سرعت بالا می‌رود. این حرارت اسکلت فلزی ساختمان را تحت تاثیر قرار می‌دهد و اگرهمان‌طور که در بالا گفته شد، به تنهایی باعث فروپاشی نشود، ریختن آب سرد بر این فلزهای گداخته باعث ایجاد شوک و تنش حرارتی در آن‌ها می‌شود.

به این ترتیب ممکن است برخی اجزاء کلیدی سازه زیر این شوک و افزایش وزن ناشی از آب دچار خمش، پیچش و یا برش شوند. به این ترتیب واکنشی زنجیره‌ای رقم می‌خورد که به «خرابی پیش‌رونده» مشهور است.

 

 اشتباهات آتش نشانان , اشتباهاتی که آتش نشانان را از ما گرفت , اشتباهات در آتش سوزی پلاسکو , اشتباهات در پلاسکو

حالت انفجاری که در تصاویر فروریختن پلاسکو دیده شد به خاطر فروریختن سقف هر طبقه روی سقف زیرین بود که باعث شد دود و غبار به بیرون از پنجره‌ها زده شود. با ریزش پشت هم سقف‌ها ستون‌ها هم مهار جانبی خود را از دست داده و با همراهی افت مقاومت فولاد، ستون‌ها نیز خراب می‌شوند.در واقع نوع سازه ساخته شده پلاسکو با دانش زمان خودش به شکلی بوده است که ساختمان دچار خرابی پیش‌رونده   شده است.

این نوع تخریب زمانی رخ می‌دهد که با از بین رفتن یکی از اعضای اصلی سازه سایر اعضا نمی‌توانند بار و فشار اضافی را تحمل کنند و در واقع مانند یک دومینو ساختمان پی‌در‌پی و پیش‌رونده با خاک یکسان می‌شود.

 

 اشتباهات آتش نشانان , اشتباهاتی که آتش نشانان را از ما گرفت , اشتباهات در آتش سوزی پلاسکو , اشتباهات در پلاسکو

 

محسن سرخو، عضو شورای شهر تهران در یادداشتی اعلام کرده که شورای شهر تهران بعد از حادثه خیابان جمهوری مصوبات متعددی را در مورد تامین تجهیزات مدرن و بالگرد برای سازمان آتش نشانی داشته است ، و بارها تذکر داده شده که در صورت وقوع آتش سوزی و حادثه در ساختمان های بلند مرتبه، تجهیزات آتش نشانی برای مهار آن کافی نیست. ولی متاسفانه تاکنون شهرداری تهران اقدام موثری در اجرای این مصوبات و تذکرات انجام نداده است.

آتش‌نشان‌های فداکار بدون داشتن تجهیزات کافی برای نجات مردم در ساختمان پلاسکو دل به آتش زدند و جانشان را فدا کردند. اما داشتن تجهیزاتی که برای شهری مانند تهران از نان شب واجب تر است احتمالا می‌توانست جان افراد زیادی و حتی ساختمانی با نیم‌قرن قدمت را نجات دهد. تجهیزاتی که در کشورهای دیگر با داشتن ساختمان‌های مرتفع عادی است اما در کشور ما هنوز به امکانات لازم برای آتش‌نشان‌ها به عنوان یک موضوع تجملی نگاه می‌شود!

 

 اشتباهات آتش نشانان , اشتباهاتی که آتش نشانان را از ما گرفت , اشتباهات در آتش سوزی پلاسکو , اشتباهات در پلاسکو

تجهیزات قدیمی و فرسوده در مهار آتش‌سوزی ساختمان‌های بلند مانند تلاش برای کندن تونل با قاشق است. از جمله این تجهیزات مدرن می‌توان به بالگردهای آتش‌نشانی مجهز به واترگان(نه بالگردها و هواپیماهای اطفای حریق در جنگل‌ها)،پهپادهای آتش‌نشانی،لباس‌ها و تجهیزات مدرن فردی آتش‌نشان و همچنین تجهیزات رباتیک آتش‌نشانی اشاره کرد.

 

چندین گزارش درباره اخطار‌های آتش‌نشانی به هیات مدیره برای سیستم اطفای حریق منتشر شده اما در هیچکدام از آنها شهرداری درباره لزوم ایمن‌سازی سازه فولادی حرفی نزده است.

ایمن‌سازی ساختمان می‌تواند شامل بخش‌های مختلفی از جمله ستون‌ها، تیرهای اصلی، دیوارها و غیره باشد و حتی در موارد تغییر سیستم تهویه هوا، برای جلوگیری از انتشار دود و حرارت به بقیه قسمت‌های ساختمان را هم در بر می‌گیرد.

 

 اشتباهات آتش نشانان , اشتباهاتی که آتش نشانان را از ما گرفت , اشتباهات در آتش سوزی پلاسکو , اشتباهات در پلاسکو

 

معمولا سازه‌های فلزی دارای پوشش ضد حرارت هستند. این پوشش جلوی انتقال میزان زیادی از حرارت به فلز که آن را تا مرحله گسیختگی پیش می‌برد را می‌گیرد.

اما سازه قدیمی ساختمان پلاسکو فاقد چنین پوششی بوده است. به این ترتیب شانس بروز گسیختگی چند ناحیه‌ای بالا می‌رود که در مورد سازه‌های فلزی بسیار خطرناک است.

این سازه‌ها به طور عمومی می‌توانند در مقابل گسیختگی‌های ناحیه‌ای مقاومت کنند، اما گسترش آتش به دلیل انفجار دوباره در ساختمان دامنه گسیختگی را زیاد کرده و منجر به فروپاشی شده است.

عدم آموزش ساکنان ساختمان‌های مرتفع

آتش‌سوزی در ساختمان‌های بلند‌مرتبه یکی از دشوارترین حوادث شهری برای آتش‌نشان‌هاست که هر روز بیشتر می‌شود. یکی از مهم‌ترین، کارآمد‌ترین و کم هزینه‌ترین راه‌ها برای به حداقل رساندن تلفات انسانی در آتش سوزی‌ها به خصوص آتش سوزی‌های ساختمان‌های بلند مرتبه، آموزش ساکنان است که باید از سوی آتش‌نشانی و سازمان‌های مسئول صورت بگیرد. این آموزش چند بخش مختلف دارد. یکی از آنها برگزاری مانورهای مرتب آمادگی برای آتش سوزی است.

 

 اشتباهات آتش نشانان , اشتباهاتی که آتش نشانان را از ما گرفت , اشتباهات در آتش سوزی پلاسکو , اشتباهات در پلاسکو

 اشتباهات آتش نشانان , اشتباهاتی که آتش نشانان را از ما گرفت , اشتباهات در آتش سوزی پلاسکو , اشتباهات در پلاسکو

بخش دیگر، برگزاری کلاس‌های دوره‌ای برای سکنه و کارکنان هر ساختمان که راه‌های خروج اضطراری، محل استقرار کپسول‌های آتش‌نشانی و اهمیت واکنش سریع به آژیر خطر آموزش می‌دهد. شاید اگر این آموزش حداقل به صورت کلامی وجود داشت ساکنان پلاسکو متوجه شدت خطر و بحران آن می‌شدند و برای جمع کردن چک و اموال جان خود و آتش‌نشان‌ها را به خطر نمی‌انداختند.

به گفته کارشناسان ساختمان پلاسکو به سیستم اطفای حریق مجهز نبوده است. سازمان آتش‌نشانی شهر تهران مقررات تدوین‌شده‌ای در این‌باره دارد.

در مقررات انجمن ملی ایمنی آمریکا “ان اف پی ای” این دستور العمل‌ها به طور جزئی‌تر هم بیان شده است. بر اساس مقررات انجمن ملی ایمنی در برابر آتش، سیستم اطفا حریق ساختمان‌های بلندمرتبه باید به بلندگو مجهز باشد تا امکان صدور دستورالعمل‌های مناسب توسط افراد متخصص در زمان تخلیه ساختمان فراهم باشد.

 

منبع: خبرآنلاین 



این مطلب مفید بود ؟
1 از 52 از 53 از 54 از 55 از 5
Loading...

این مطلب را با دوستان خود به اشتراک بگذارید:




در صورت تمایل به این موضوع نظر دهید

  • لطفا از نوشتن با حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.
  • از ارسال دیدگاه های نا مرتبط با مطلب و مجله، تکرار نظر دیگران، توهین به سایر کاربران و ارسال متن های طولانی خودداری نمایید.
  • لطفا نظرات بدون بی احترامی، افترا و توهین به مسئولان، اقلیت ها، قومیت ها و ... باشد و به طور کلی مغایرتی با اصول اخلاقی و قوانین کشور نداشته باشد.
  • در غیر این صورت، «تصویر زندگی» مطلب مورد نظر را رد یا بنا به تشخیص خود با ممیزی منتشر خواهد کرد.

نام(لازم)

ایمیل(لازم)

در این رابطه بیشتر بخوانید
مطالب قبلی این بخش